Медыйныя арганізацыі свету выступілі з падтрымкай журналістаў Грузіі

Сутыкаючыся з гвалтам, пагрозамі, затрыманнямі, знішчэннем і канфіскацыяй абсталявання, журналісты ў Грузіі ўваходзяць у святочны перыяд з няпэўнасцю і страхам за сваю бяспеку. Салідарнасць і падтрымка цяпер патрэбныя як ніколі раней.

Фота: Tbel Abuseridze с сайта Unsplash

Мы, ніжэй падпісаныя арганізацыі, якія займаюцца свабодай прэсы, свабодай выказвання, сродкамі масавай інфармацыі і журналістыкай, выказваем салідарнасць з журналістамі і медыямі ў Грузіі.

Партнёры платформы MFRR асуджаюць пастаянныя напады і ціск на супрацоўнікаў медыяў і зноў заклікаюць афіцыйных асобаў і інстытуты ЕС да рашучай рэакцыі на гэты гвалт.

Пратэсты супраць рашэння партыі «Грузінская мара» прыпыніць перамовы аб уступленні ў ЕС пачаліся 28 лістапада 2024 года і былі адзначаны мэтанакіраванымі і ў многіх выпадках жорсткімі нападамі на журналістаў.

Журналіст Аляксандр Кешэлашвілі з незалежнай медыя-арганізацыі Publika.ge з Тбілісі расказаў пра напад на яго ў першы дзень пратэстаў. Кешэлашвілі здымаў пратэсты, калі на яго напала група паліцыянтаў у масках. Аляксандр паспрабаваў перайсці ў бяспечнае месца, але паліцэйскі схапіў яго ззаду.

«Я крычаў: „Я журналіст!“,» — успамінае ён, падкрэсліваючы, што быў у шлеме і камізэльцы з надпісам «Прэса». Тым не менш паліцыя канфіскавала яго абсталяванне, паваліла на зямлю і збіла па галаве. Затым яго зацягнулі за паліцэйскі кардон, надзелі кайданкі і змясцілі ў фургон. У паліцэйскім участку яго праінфармавалі, што ён арыштаваны, але не назвалі прычыну. Пасля яго адвялі да лекара, які канстатаваў пералом носа і страсенне мазгоў.

Гэта толькі адзін з прыкладаў жорсткіх нападаў на прадстаўнікоў медыяў. З 28 лістапада платформа MFRR зафіксавала не менш за 80 выпадкаў фізічных нападаў, слоўных абраз і перашкодаў журналістам падчас прымусовай ліквідацыі пратэстаў. Паводле дадзеных мясцовых медыяарганізацый, найбольш пацярпелі незалежныя і крытычна настроеныя да ўрада СМІ, пераважна з Тбілісі.

Гурам Рагава з тэлеканала For­mu­la TV быў жорстка збіты спецназам, што пацверджана відэакадрамі ад Radio Tavi­su­ple­ba і For­mu­la TV. Ён атрымаў сур’ёзныя траўмы і быў шпіталізаваны. Паводле паведамленняў, у журналіста зафіксаваныя пераломы костак твару і шыйных пазванкоў у выніку гвалту на пратэстах.

Напады таксама здзяйсняліся, верагодна, групамі самаабароны. Адзін з інцыдэнтаў, які набыў шырокую вядомасць з‑за сваёй жорсткасці, тычыўся журналісткі Макі Чыхладзэ і аператара Георгія Шэцірулі з TV Pire­li. Група нападнікаў у чорным спачатку выкарыстала тое, што выглядала як пярцовы газ, а затым перайшла да фізічнага гвалту. Чыхладзэ павалілі на зямлю, а Шэцірулі ўдарылі нагой у галаву, калі ён спрабаваў сябе абараніць.

Гэтыя беспрэцэдэнтныя напады на медыі ў Грузіі адбываюцца ў кантэксце хуткага пагаршэння свабоды прэсы і  размывання дэмакратычных свабод. У апошнія месяцы медыяландшафт краіны стаў больш варожым і небяспечным, а прававыя і інстытуцыйныя меры выкарыстоўваюцца для пераследу і запалохвання крытычных галасоў. Адначасова дзяржаўныя кампаніі па дыскрэдытацыі незалежнай журналістыкі працягваюцца.

Прыкметы захопу ўлады ў Грузіі надзвычай трывожныя, бо «Грузінская мара» кантралюе асноўныя дзяржаўныя ўстановы, уключаючы судовую сістэму.

У выніку беспакаранасць за злачынствы супраць журналістаў з’яўляецца шырока распаўсюджанай з’явай, расследаванні часта з’яўляюцца недастатковымі, а злачынцы рэдка прыцягваюцца да адказнасці, асабліва калі яны належаць да паліцыі.

Акрамя таго, цяпер асабліва важна, каб грамадскія медыі намагаліся забяспечваць збалансаванае і аб’ектыўнае асвятленне падзей. Асаблівую заклапочанасць выклікае палітычны ўплыў «Грузінскай мары» на Грузінскую грамадскую вяшчальную кампанію. Грамадскі вяшчальнік павінен служыць інтарэсам грамадства і супрацьстаяць палітычнаму ціску.

Мы паўтараем наш заклік да інстытутаў ЕС і заклікаем іншых стратэгічных партнёраў грузінскага ўрада, асобныя краіны і міжнародныя структуры ўвесці санкцыі супраць «Грузінскай мары», яе лідараў і ўсіх іншых устаноў і асоб, датычных да парушэнняў правоў чалавека і падрыву дэмакратычных прынцыпаў.

На момант напісання заявы MFRR зафіксавала напады на 81 журналіста. Колькасць можа змяняцца ў залежнасці ад развіцця падзей. Гэтая заява была падрыхтаваная пры падтрымцы Media Free­dom Rapid Response (MFRR) (MFRR) — агульнаеўрапейскага механізма, які адсочвае, кантралюе і рэагуе на парушэнні свабоды прэсы і СМІ ў краінах-членах ЕС, краінах-кандыдатах і Украіне.

The Belaru­sian Asso­ci­a­tion of Jour­nal­ists

Euro­pean Cen­tre for Press and Media Free­doms (ECPMF)

Inter­na­tion­al Press Insti­tute (IPI)

The Euro­pean Fed­er­a­tion of Jour­nal­ists (EFJ)

OBC Transeu­ropa (OBCT)

Free Press Unlim­it­ed (FPU)

BH Jour­nal­ists Asso­ci­a­tion — BHJA, Bosnia and Herze­gov­ina 

Fly­ing Broom Women’s Com­mu­ni­ca­tion and Research Asso­ci­a­tion, Türkiye

Velvele — Queer Media Col­lec­tive (Turkey & Cat­alo­nia) 

Media and Law Stud­ies Asso­ci­a­tion (MLSA) , Turkey 

Voys Media, Turkey

Muzir.org

Bur­sa Haber Ajan­sı

Asso­ci­a­tion of Jour­nal­ists (GC), Türkiye

Asso­ci­a­tion of Euro­pean Jour­nal­ists AEJ

Media and Migra­tion Asso­ci­a­tion (MMA), Turkey

Basın Kulübü Derneği (PCA) Turkey

Fayn, Turkey

Sol­fa­sol, Turkey

Asso­ci­a­tion of Jour­nal­ists of Alba­nia 

Hun­gar­i­an Press Union 

Flem­ish Asso­ci­a­tion of Jour­nal­ists (VVJ), Bel­gium

Asso­ci­a­tion des jour­nal­istes pro­fes­sion­nels (AJP), (Bel­gium)

Roman­ian Trade Union of Jour­nal­ists Medi­aSind

Lithuan­ian Jour­nal­ists Union

Soci­ety of Jour­nal­ists, War­saw

Eston­ian Asso­ci­a­tion of Jour­nal­ists

Inde­pen­dent Trade Union of Jour­nal­ists and Media Work­ers (NMace­do­nia)

Swedish Union of Jour­nal­ists, Swe­den

Inde­pen­dent Jour­nal­ists’ Asso­ci­a­tion of Ser­bia (Ser­bia)

The Nor­we­gian Union of Jour­nal­ists 

Slovene Asso­ci­a­tion of Jour­nal­ists

Trade Union of Croa­t­ian Jour­nal­ists

The Dan­ish Union of Jour­nal­ists

Jour­nal­ists’ and Media Work­ers’ Union (Rus­sia)

Ital­ian Nation­al Press Fed­er­a­tion (FNSI)

Free Press for East­ern Europe (FPEE)

Civ­il Rights Defend­ers

Reporters With­out Bor­ders (RSF)

mrc — Medi­an Research Cen­tre (MRC)

The Fix

Union for Jour­nal­ists in Fin­land

Açık Radyo, Türkiye

EVN Report, Arme­nia

Pro­gres­sive Con­tem­po­rary Jour­nal­ists’ Asso­ci­a­tion (PJA) / Çağ­daş Gazete­cil­er Derneği (ÇGD), Türkiye

The Nation­al Asso­ci­a­tion of Hun­gar­i­an Jour­nal­ists (MÚOSZ)

Arti­co­lo 21

Jour­nal­ists Union of Turkey (TGS)

Ice­landic Union of Jour­nal­ists

Croa­t­ian Jour­nal­ists Asso­ci­a­tion (CJA)

Hetq, Arme­nia

SNJ-CGT, France

dju in ver.di, Ger­many

Active­Watch