«Людзі ў масках падбеглі к машыне і разбілі шкло». Украінскі расследавальнік распавёў пра прычыны затрымання ў Вене

Аўстрыйскія праваахоўнікі адпусцілі украінскага расследавальніка Міхаіла Ткача і яго калегу, аператара Яраслава Бандарэнку пасля ўтрымання пад вартай у Вене. Пра падрабязнасці інцыдэнту Ткач распавёў «Украінскай праўдзе».

Міхаіл Ткач і Яраслаў Бандарэнка пасля вызвалення. Фота: Face­book Міхаіла Ткача

Нагадаем, журналістаў затрымалі ў пятніцу, 9 кастрычніка. У Аўстрыі яны выконвалі рэдакцыйнае заданне «Украінскай праўды»: шукалі генеральнага пракурора Руслана Краўчанку, які з’ехаў з краіны. Яраслаў Бандарэнка ў працэсе затрымання атрымаў раненні.

Кіраўнік аддзела журналісцкіх расследаванняў газеты «Украінская праўда» Міхаіл Ткач заявіў, што падчас затрымання аўстрыйскія праваахоўнікі прымянялі да журналістаў гвалт. 

«На маю думку, нас затрымлівалі як тэрарыстаў, гэта значыць, яны з намі зусім не размаўлялі, быў толькі гэты шокавы крык, яны ўсе крычалі, накіроўвалі на нас зброю, і, па сутнасці, ніякай сувязі не было», — сказаў Ткач.

«Я паўтараў, што я журналіст, але замест гэтага адзін з гэтых людзей паклаў калена мне на шыю і крыкнуў, каб я маўчаў. Потым яны пацягнулі мяне, побач была арка, зацягнулі мяне ў гэтую арку, паставілі мяне, зноў жа, тварам да сцяны і сказалі мне маўчаць», — паведаміў Ткач.

Журналіст распавёў, што яго затрымалі людзі ў масках, якія не прадставіліся і не растлумачылі сваіх дзеянняў. Ткач кажа, што не бачыў ніякіх дакументаў і не паспеў заўважыць надпіс «паліцыя», таму першыя 30–40 хвілін думаў, што яго і Бандарэнку выкрадаюць.

Паводле журналіста, ён зразумеў, што гэта паліцыя, толькі калі яго вывелі з‑пад аркі і ён убачыў паліцэйскія машыны. Ткача пасадзілі ў асобны адсек мікрааўтобуса і везлі каля 20 хвілін з уключанымі сірэнамі.

«Паведамляюць, што мне трындзец». Невядомыя пагражаюць журналісту Аляксандру Класкоўскаму

У пастарунку ў журналіста забралі ўсе рэчы, загадалі зняць абутак і змясцілі ў адзіночную камеру. Паводле яго слоў, ён чакаў там каля дзвюх гадзін без тлумачэнняў, хоць неаднаразова пытаўся ў паліцыі пра прычыны свайго затрымання. У гэты час Ткача наведаў лекар, які цікавіўся яго самаадчуваннем.

Затым журналіста адвялі ў іншы пакой, загадалі цалкам распрануцца і забралі ў яго вопратку. Пасля гэтага вопратку вярнулі, а Ткача ўзважылі і вымералі яго рост.

Акрамя таго, яму прапанавалі падпісаць дакумент на нямецкай мове. Ткач адмовіўся, патлумачыўшы, што не разумее напісанага. Паводле слоў журналіста, у адказ міліцыянт раззлаваўся і пачаў крычаць.

Пасля гэтага Ткача адвялі да двух чалавек, якіх ён прыняў за следчых. Толькі тады, паводле яго слоў, пачалася змястоўная размова ў прысутнасці перакладчыка.

Паводле слоў журналіста, яму і аператару былі прад’яўленыя абвінавачванні па трох артыкулах — шпіянаж у інтарэсах украінскай ваеннай разведкі, удзел у злачыннай арганізацыі і нанясенне шкоды Аўстрыі. Падчас допыту ён прыйшоў да высновы, што доказаў супраць яго і яго калегі няма.

Ткач назваў тое, што здарылася, «надзвычайным непаразуменнем» і выказаў здагадку, што яго і яго калегу маглі затрымаць з‑за маніпулятыўнай інфармацыі, якую хтосьці мог перадаць аўстрыйскім праваахоўным органам. 

«Я лічу, што ў гэтым выпадку адна з асоб, над якімі мы працавалі, магла ўвесці ў зман аўстрыйскую праваахоўную сістэму, прадаставіўшы ёй нейкую інфармацыю пра нейкае супрацоўніцтва з прадстаўнікамі ўкраінскай разведкі або Узброеных сіл Украіны. Мы ў цэлым працавалі ў пошуках Краўчанкі. Гэта значыць, мне здаецца, што гэта мог быць альбо ён, альбо людзі, звязаныя з ім. Іншых варыянтаў, версій ці гіпотэз на дадзены момант няма», — сказаў журналіст.

Першая частка допыту, як паведаміў Ткач, доўжылася каля дзвюх гадзін. Пасля гэтага яму дазволілі пагаварыць з украінскім консулам, а пазней допыт працягнуўся. Пасля допыту яго вярнулі ў камеру, і праз нейкі час яму паведамілі, што, згодна з рашэннем пракурора, падстаў для яго затрымання няма.

Вы з’ехалі ад КДБ, але ваш тэлефон — не. Як журналісту ў Еўропе не выдаць сябе і сваю крыніцу. Практычны гайд

У агульнай складанасці журналіст знаходзіўся пад арыштам больш за 12 гадзін.

На момант інтэрв’ю Ткача «Украінскай праўдзе» яго калега Яраслаў Бандарэнка ўсё яшчэ заставаўся пад вартай, але пазней яго таксама вызвалілі.

Аўстрыйскі міністр унутраных спраў назваў прычынай затрымання ўкраінскіх журналістаў падазрэнне ў шпіянажы, аднак у пракуратуры заявілі, што яно не пацвердзілася.

Камітэт абароны журналістаў (CPJ) і Міжнародны інстытут прэсы (IPI) выказалі занепакоенасць паведамленнямі пра прымяненне сілы да Міхаіла Ткача і Яраслава Бандарэнкі. CPJ заклікаў растлумачыць працяглае ўтрыманне і допыты журналістаў, якіх ужо вызвалілі. IPI патрабуе празрыстага расследавання інцыдэнту і тлумачэння прававых падстаў канфіскацыі іх абсталявання.